Een kat besteedt tot een derde van zijn wakkere tijd aan poetsen. Zijn tong zit vol haakjes die naar achteren wijzen, dus wat erop komt, gaat naar binnen. Het meeste haar verlaat het lichaam gewoon via de ontlasting. Wat blijft hangen in de maag, komt er soms als een sigaarvormige prop weer uit.
Hoe vaak is normaal?
Een enkele haarbal, hooguit een paar keer per jaar, hoort erbij. Wekelijks braken hoort er níet bij, en dat is precies het misverstand dat te lang wordt volgehouden. Braakt je kat regelmatig, dan is de vraag niet welk haarbalvoer je koopt, maar wat er aan de hand is: langharige katten hebben er meer last van, maar een kat die zichzelf overmatig poetst doet dat meestal om een reden.
Overmatig poetsen komt door jeuk (vlooien, allergie), pijn (een kat likt boven een pijnlijk gewricht of blaas) of stress. In al die gevallen is haar plukken haar niet de oorzaak maar het gevolg, en dan lost geen enkel voer het op.
Wat er werkelijk helpt
- Borstelen, en dan echt regelmatig. Het haar dat in de borstel blijft, komt niet in de maag. Bij een langharige kat dagelijks, bij een korthaar één tot twee keer per week, en in de rui vaker. Dit is de maatregel met veruit het meeste effect.
- Vezels. Haarbalvoer werkt via een hoger vezelgehalte (bietenpulp, cellulose, psyllium): de vezels nemen het haar mee door de darm. Dat werkt, mits je het volhoudt.
- Vocht. Een goed doorstroomde darm verwerkt haar makkelijker. Natvoer helpt daar meer bij dan een drinkbak; zie nat- of droogvoer.
- Malt- of haarbalpasta. Een licht glijmiddel dat het haar makkelijker laat passeren. Het bewijs is beperkt en het is geen oplossing voor een kat die elke week braakt, maar kwaad kan het niet.
- De oorzaak van het poetsen aanpakken. Vlooienpreventie het hele jaar door, en bij kale plekken of een kat die zich kaal likt: naar de dierenarts.
Bij een oudere kat speelt er nog iets: een stijve kat komt niet meer overal bij en poetst minder, of juist meer op één plek. Klitten in de rug en achterhand zijn vaak het eerste zichtbare teken van artrose. Meer daarover staat in voer voor een oudere kat.
Wanneer het geen haarbal meer is
Een haarbal die vastzit, is een spoedgeval. Ga naar de dierenarts bij:
- herhaald kokhalzen of persen zónder dat er iets uitkomt;
- niet meer eten, sloomheid of wegkruipen;
- geen ontlasting, of juist aanhoudende diarree;
- gewichtsverlies, of braken dat vaker dan wekelijks gebeurt.
Braken wordt bij katten te snel afgedaan als "gewoon een haarbal", terwijl het net zo goed kan wijzen op een darmontsteking, een schildklier die te hard werkt, of iets ingeslikts zoals een draadje. Vertrouw daarom op de frequentie: incidenteel is normaal, structureel niet.