Een luchtreiniger bestaat uit een ventilator en een stapeltje filters. Welke filters erin zitten bepaalt tegen welk probleem hij iets doet, en die twee worden in de winkel structureel door elkaar gehaald.
Het voorfilter
Een grof gaas dat haar, pluis en grof stof tegenhoudt. Het kost niets en het is het enige filter dat je zelf onderhoudt. Zuig het wekelijks af en spoel het maandelijks uit. In een huis met een hond of kat scheelt dat een vervangbeurt van het dure filter erachter.
Het HEPA-filter: voor deeltjes
Dit is het werkpaard. Een H13-filter houdt 99,95 procent tegen van de deeltjes van 0,3 micrometer, en dat is bewust de lastigste maat: grotere en kleinere deeltjes worden nog beter gevangen. Pollen, huidschilfers, huisstof, roet en rookdeeltjes vallen hier allemaal onder.
Let op de aanduiding. "HEPA-type", "HEPA-achtig" en "99 procent" zijn geen HEPA. Een echt filter draagt een klasse, van H11 tot H14, en H13 is voor thuisgebruik de gangbare keuze. H14 filtert scherper en kost meer luchtweerstand, wat betekent dat de ventilator harder moet werken voor dezelfde CADR.
Actieve koolstof: voor gassen
Geur bestaat uit vluchtige gassen, en die zijn zoveel kleiner dan de deeltjes waarvoor HEPA gemaakt is dat ze er ongehinderd doorheen gaan. Alleen actieve koolstof bindt ze, door hun enorme inwendige oppervlak.
Hier zit het addertje. Bijna elk apparaat claimt koolstof, en in de meeste zit een zwart matje van vijftig gram dat na een paar weken verzadigd is. Wie geur serieus wil aanpakken, zoekt een apparaat met een koolstofcassette van minstens een halve kilo, het liefst in losse korrels en apart vervangbaar van het HEPA-filter.
Ionisatie en ozon: overslaan
Een ionisator laadt deeltjes elektrisch op zodat ze aan oppervlakken plakken. Ze zijn dan uit de lucht en liggen op je meubels. Sommige ionisatoren maken daarbij ozon, en ozon is een prikkelend gas dat luchtwegklachten juist verergert. Een apparaat dat de geur van "lucht na onweer" belooft, beschrijft letterlijk ozon.
Kies een apparaat waarbij je de ionisator kunt uitzetten, of koop er een zonder. Voor mensen met astma is dit geen randvoorwaarde maar de reden om het model over te slaan.
UV-licht
Een UV-lamp in de luchtstroom klinkt goed en is in de praktijk zelden nuttig. Om bacteriën en virussen uit te schakelen moet de lucht seconden bij de lamp blijven, en in een apparaat dat honderden kubieke meters per uur verplaatst duurt de passage milliseconden. Het HEPA-filter vangt die deeltjes toch al.