Een volautomaat maalt, doseert en zet in één beweging, en dat maakt hem gevoeliger voor de boon dan een pistonmachine of een filter. Wat erin gaat, gaat door een ingebouwde molen die je niet kunt schoonmaken zoals een losse molen. Drie soorten bonen geven daar problemen.
Wat er beter niet in gaat
- Glimmende bonen. Bij een zeer donkere branding komt de olie uit de boon naar buiten. Die olie plakt in de molen en in de bonenreservoir, wordt ranzig en verstopt op den duur het maalwerk. Een matte boon is het teken dat je goed zit.
- Gearomatiseerde bonen. Vanille, hazelnoot of karamel worden als olie op de boon gespoten, en die olie zet zich af in de hele machine. De geur blijft weken.
- Gekaramelliseerde bonen. Sommige goedkope melanges, vooral uit Spanje en Portugal, worden met suiker gebrand. De suiker smelt in de molen en zet hem vast.
Wat er wel in gaat
Een medium tot medium-donkere branding, mat van buiten, sterkte drie of vier. Dat is precies de Italiaanse melange waar de meeste volautomaten op zijn afgesteld. Bij het branden ontstaan de stoffen die body en bitterheid geven. Hoe donkerder, hoe meer daarvan en hoe minder van de zuren die een koffie fris maken. Voor een volautomaat, die de koffie snel en onder matige druk zet, zit het evenwicht rond sterkte vier.
Bij melkkoffie
Wie vooral cappuccino drinkt, wil meer body en kiest sterkte vijf. Kies dan een melange die stevig is door robusta en niet door een extreem donkere branding: die eerste is mat en kan in de molen, die tweede glimt en kan dat niet. Zie arabica of robusta.
De molenstand
Een volautomaat heeft een maalgraadinstelling, en die hoort mee te bewegen met de boon. Een zachte, lichter gebrande boon is harder en trekt sneller: iets fijner malen. Een donkere boon is brosser en trekt langzamer: iets grover. Verstel de molen alleen terwijl hij draait, anders beschadig je de maalschijven. En verwacht twee tot drie koppen voordat een nieuwe stand doorwerkt. Zie ook ontkalken en schoonmaken.
Het eerlijke voorbehoud
Een volautomaat haalt uit een goede boon minder dan een pistonmachine met een losse molen. Dat is geen reden om een slechte boon te kopen, wel een reden om niet de duurste single origin in een instapvolautomaat te gooien: het verschil proef je nauwelijks. Een goede Italiaanse melange van sterkte vier is voor de meeste volautomaten het beste koopje.