Het schap met koffiebonen belooft op elke zak hetzelfde: zacht én vol, chocolade én fruit, voor elke machine. Het verschil tussen een boon die bij je past en een boon die je na een week weer wegzet, zit niet in het merk. Het zit in drie dingen die je zelf al weet: waarmee je zet, wat er in het kopje moet, en hoe stevig je hem wilt.
Begin hier: druk of tijd
Een espressomachine of volautomaat zet onder druk, in dertig seconden. Een filter, French press of Aeropress zet met tijd, in enkele minuten. Dat vraagt om een andere boon. Onder druk wil je body en crema, en daar zijn de Italiaanse melanges voor gemaakt. In een filter wordt diezelfde melange zwaar en vlak, en komt juist een lichter gebrande boon van één herkomst tot zijn recht. Dit is de vraag die het meest bepaalt, en de vraag waar de test mee begint.
Daarna: zwart of met melk
Melk verzacht en verdunt. Een espresso die zwart precies goed is, verdwijnt onder een laag opgeschuimde melk. Daarom bestaan er aparte melanges voor melkkoffie: donkerder, met een groter aandeel robusta, op de zak sterkte vijf. Zwart is die boon vaak te scherp, en andersom valt een zachte arabica onder melk weg. Wie allebei drinkt, zit het best bij de Italiaanse standaard van sterkte vier.
De sterkte op de zak
De meeste zakken dragen een sterkte van 1 tot 5. Dat is geen cafeïnemaat maar een smaakmaat: hoe donker gebrand en hoe vol. Drie is zacht en rond, vier is de Italiaanse standaard, vijf is vol en donker. Het is de betrouwbaarste aanwijzing die op een zak staat, betrouwbaarder dan de smaaknoten in de tekst ernaast. Zie arabica of robusta voor wat er achter die sterkte zit.
Wat een volautomaat aankan
Glimmende, vettige bonen zijn zeer donker gebrand. Een volautomaat maalt ze slecht en de olie zet zich vast in de molen. Gearomatiseerde bonen doen hetzelfde. Voor een volautomaat kies je een matte boon van sterkte drie of vier. Zie welke bonen in een volautomaat kunnen.
Versheid telt meer dan het merk
Een gebrande boon is op zijn best tussen een week en zes weken na het branden. Daarna verliest hij aroma, eerst langzaam en dan snel. Een zak zonder branddatum kan maanden oud zijn. Wie weinig drinkt, koopt kleine zakken. Wie veel drinkt, koopt per kilo en let op de prijs per kilo. Zie koffiebonen bewaren.
Cafeïnevrij en biologisch
Allebei bestaan, allebei zijn het kleine hoeken van het schap. Cafeïnevrij is bijna vrij en tegenwoordig goed van smaak. Hoe de cafeïne eruit is gehaald staat op de zak. Biologisch zegt iets over de teelt en niets over de smaak, dus daarbinnen kies je op dezelfde manier als daarbuiten. Zie cafeïnevrije koffie.
Doe de test
Zes vragen over je machine, je kopje en hoeveel je drinkt. Je krijgt te horen welk soort boon past, met de sterkte erbij, en als het antwoord is dat je machine belangrijker is dan de boon, dan staat dat er ook: zie welke koffiemachine bij je past.